1 2 3 4 5 6 7 8 8
  Strona główna Jak poprawnie ustawić kolumny głośnikowe? Rejestracja | Moje konto     
KATEGORIE
AKCESORIA
AMPLITUNERY
GRAMOFONY
KOLUMNY GŁOŚNIKOWE
MEBLE Hi-Fi
MULTIROOM
ODTWARZACZE BLU-RAY
ODTWARZACZE CD
ODTWARZACZE SIECIOWE
OKABLOWANIE
PROJEKCJA OBRAZU
PRZETWORNIKI DAC
SŁUCHAWKI
SOUNDBARY
TUNERY RADIOWE
WZMACNIACZE
ZEGARY WZORCOWE
ZESTAWY
PRODUCENCI
SZUKAJ
Wyraz(y):
POLECAMY
DEEZER
NOWOŚCI
POLECANA PŁYTA
Polecana płyta YELLO - THE EYE
Jak poprawnie ustawić kolumny głośnikowe?
Ustawianie kolumn w pokoju (pozycjonowanie)

To jest instrukcja poprawnego pozycjonowania kolumn. Praktyczne wskazówki i podstawowe informacje o akustyce pomieszczeń.

Zjawisko percepcji akustycznej u człowieka

Gdzie ustawić kolumny, a gdzie usadzić słuchacza, aby jakość dźwięku była jak najlepsza? Zanim odpowiemy na to pytanie, należy wyjaśnić kilka podstawowych faktów na temat ludzkiej percepcji akustycznej.

P. W. Klipsch, projektant słynnych hornów Klipscha, powiedział kiedyś, że Bóg dał nam dwoje uszu, ale tylko jedne usta, żebyśmy mogli słuchać dwa razy tyle, co mówić. Jest też inny powód takiego stanu rzeczy. Na podstawie różnych sygnałów docierających do naszego mózgu przez uszy, możemy odbierać informację przestrzenną i określać źródło dźwięku.

Zasada akustycznej percepcji nr 1



Jeśli źródło dźwięku znajduje się przed nami, dźwięk dotrze do obu naszych uszu w tym samym czasie i z tą samą głośnością.


Zasada akustycznej percepcji nr 2



Jeśli źródło dźwięku znajduje się dokładnie po naszej prawej stronie (pod kątem 90 stopni), dźwięk dotrze do prawego ucha o 0,7 milisekundy wcześniej, niż do ucha lewego. W tej sytuacji głowa będzie stanowiła jakby cień akustyczny dla lewego ucha, co spowoduje redukcję percepcji akustycznej.


Zasada akustycznej percepcji nr 3



Jeśli dwie kolumny wysyłają taki sam sygnał z dwóch różnych miejsc, wówczas nasz mózg obliczy średnią z tych dwóch miejsc. Podczas odsłuchu starych monofonicznych płyt Marii Callas, słyszymy jej sopran i orkiestrę dokładnie pomiędzy głośnikami.


Zasada akustycznej percepcji nr 4



Nasz mózg nie potrafi w łatwy sposób dostrzec różnicy pomiędzy bezpośrednim źródłem dźwięku, a jego odbiciem od ściany. Przy obliczaniu średniej, mózg przesunie domniemane źródło dźwięku od kolumny w kierunku odbicia.

Na szczęście nasz mózg potrafi rzucić nieco światła na ciemny chaos odbić.


Zasada akustycznej percepcji nr 5



Informację przestrzenną związaną z określaniem źródła dźwięku mózg rozpoznaje głównie w ciągu pierwszych pięciu milisekund — wszystko, co następuje później jest z początku ignorowane. W ciągu pięciu milisekund dźwięk przebywa 1,7 m. Jeśli dźwięk odbicia musi przebyć o 1,7 m więcej, niż dźwięk z bezpośredniego źródła, wówczas odbicie nie będzie miało wpływu na nasze postrzeganie przestrzenne.

 Dzięki takiemu inteligentnemu podejściu do zagadnienia akustycznej percepcji, w zamierzchłych czasach byliśmy w stanie uciekać we właściwym kierunku przed tygrysem szablozębnym, nawet w gęstym lesie, w którym powstawało wiele odbić od drzew.
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zasady ustawiania kolumn

Na podstawie tego, co zostało powiedziane wyżej, można wyciągnąć następujące wnioski dotyczące ustawienia kolumn w pokoju.

Zasada pozycjonowania nr 1



Kolumny muszą być poprawnie ustawione w pomieszczeniu, aby zmaksymalizować opóźnienie odbić i tym samym zniwelować ich wpływ na sferę percepcji przestrzennej.
Warto spróbować!
Klikaj na strzałki.

Doskonała i najbardziej efektywna odległość zawiera się pomiędzy 85 cm a 1,5 m — w zależności od pozycji słuchacza. Można też osiągnąć dobre rezultaty przy odległości 70 cm. W domowych warunkach można w łatwy sposób ustalić właściwe odległości — trzeba poprosić kolegę, aby trzymając lusterko, przesuwał je wzdłuż ściany. Gdy w lusterku ujrzymy kolumnę, będziemy wiedzieć, że w tym miejscu powstaje odbicie akustyczne. Teraz należy zmierzyć odległość pomiędzy kolumną a lustrem i pomiędzy lustrem, a fotelem odsłuchowym, następnie odjąć odległość pomiędzy kolumną a fotelem. Rezultat może być większy, albo mniejszy od krytycznej wartości 1,7 m.

Jeśli odległość jest znacznie mniejsza niż 1,7 m, można zredukować niepożądane efekty poprzez wytłumienie lub rozproszenie krytycznych rezonansów. W przypadku wytłumiania, część energii niszczona jest przez załamania. Można na przykład umieścić ciężką tkaninę kilka centymetrów od ściany, co stłumi odbicia. Można pójść o krok dalej i użyć specjalnego materiału tłumiącego. W takim przypadku polecić można materiał cięższy. Materiał o wymiarach 1 m x 0,5 może zapewnić fantastyczne rezultaty. W przypadku rozpraszania krytycznych rezonansów, dźwięk powinien być odbijany w różnych kierunkach. Półka z książkami o różnych rozmiarach może załatwić sprawę. Można również zaopatrzyć się w tzw. dyfuzory, specjalnie zaprojektowane do rozpraszania fal dźwiękowych.

Powiedzmy jeszcze parę słów o ogólnej koncepcji percepcji przestrzennej. Jeśli wejdziemy do kompletnie ciemnego pokoju, natychmiast uświadomimy sobie jaka mniej więcej jest jego wielkość, chociaż nie będziemy nic widzieli, ani nie będziemy mieli orientacji. Polegamy zatem na informacji przestrzennej związanej z małymi dźwiękami. Ta sama wiedza, którą uzyskaliśmy o rozmiarach pokoju pomoże nam również w ogólny sposób zapobiec słyszeniu odtwarzanej muzyki jako czegoś, co wychodzi „zza” czarnej ściany.


Zasada pozycjonowania nr 2



Jeśli liczy się dla nas jakość basu, powinniśmy zostawić odpowiednią ilość miejsca pomiędzy kolumnami, a tylną ścianą.

Zanim zakończymy opis ustalania precyzyjnej odległości kolumn od ściany, pragniemy nadmienić, ze odległość ta ma znaczący wpływ na reprodukcję basu. Umieszczenie kolumn, albo fotela odsłuchowego bliżej ściany powiększy jego ilość. Jednak odległości pomiędzy kolumnami, ścianami bocznymi i tylnymi nigdy nie powinny być takie same. Zalecany jest stosunek co najmniej 1 : 1.3.


Zasada pozycjonowania nr 3



Na tym etapie powinno się przeprowadzić różne eksperymenty, związane z odległościami kolumn i fotela od ścian. Zapewni to osobistą kontrole nad równowagą dźwięku.
Przesuwaj kolumny i fotel na obrazku.

Niestety, trzeba rozważyć więcej aspektów zagadnienia, niż tylko kilka pierwszych odbić. Dźwięk odbija się od każdej powierzchni w pokoju, a każdy nowo powstały rezonans jest znowu odbijany, tak samo dziej się z każdym nastepnym odbitym, itd. W rezultacie w przeciętnym pokoju mogą współbrzmieć miliardy odbić. Oczywiście każda nowa seria odbić traci pewną energię w stosunku do serii poprzedniej, ale ich liczba ciągle wzrasta. Pokazuje to poniższa ilustracja.
   

Odbicia

Na ilustracji widoczne jest ciśnienie dźwiękowe, emisja dźwięku i odbicia w pokoju odsłuchowym o powierzchni 30 m2.


Głośność dźwięku bezpośredniego wytwarzanego przez kolumnę redukuje się o połowę wraz z każdym podwojeniem odległości, podczas gdy dźwięk odbity jest zawsze taki sam w całym pokoju. Z pewnej odległości dźwięk odbity może więc dominować nad bezpośrednim. Akustycy określają odległość do głośnika, albo mówiąc precyzyjniej — promień kolumny, jako promień odbić. Promień odbić może mieć w przeciętnym pokoju wartość do 2 m. Zakładamy, że lepiej jest cieszyć się bezpośrednim brzmieniem ulubionych utworów, niż słuchać dźwięków odbitych, dlatego przechodzimy do zasady 4.


Zasada pozycjonowania nr 4



Im bliżej kolumn znajduje się słuchacz, tym mniejsza zależność dźwięku od pomieszczenia. Należy zatem przesunąć fotel bliżej głośników, zachowując jednak minimalną odległość 1,75 m (aby pole dźwiękowe było poprawne).
Przesuń fotel odsłuchowy bliżej kolumn.

W przypadku dużych i potężnych kolumn, które nie są zoptymalizowane do bliskiego odsłuchu, można ustalić większą odległość minimalną. Jeśli pokój odsłuchowy pozwala na określenie odległości większej niż 2 m, zaleca się uważne podejście do umeblowania. Musimy ciągle pamiętać, że każdy obiekt częściowo tłumi odbite fale dźwiękowe, a ilość materiałów tłumiących wpływa na ilość wysokich częstotliwości. Niestety w zasadzie wszystko może przyczynić się do stłumienia wysokich tonów, np. zasłony, fotele, sofy. Niskie częstotliwości są z kolei tłumione przez regały, albo duże okna. Może to łatwo doprowadzić do nieproporcjonalnego wytłumienia wysokich częstotliwości, co zazwyczaj owocuje dźwiękiem dudniącym i pozbawionym życia.

Zasada pozycjonowania nr 5



Usunięcie zbędnych „pożeraczy” wysokich częstotliwości, np. odsłonięcie zasłon, może zaowocować bardziej dynamicznym dźwiękiem. Przy wytłumianiu pokoju zalecamy umiar, należy je stosować tylko w razie prawdziwych kłopotów.
Odsłoń zasłony.

Wytłumienie będzie konieczne, gdy będziemy chcieli ustrzec się wspomnianych wyżej pierwszych odbić i echa. Echa normalnie pojawiają się w skąpo umeblowanych pokojach, gdzie dźwięk odbija się od przeciwległych ścian i dociera do uszu słuchacza prawie z pełnym natężeniem. Jeśli dźwięk pokona dystans 30 m, nasz mózg postrzega go jako nowe wydarzenie dźwiękowe.


Zasada pozycjonowania nr 6



Aby sprawdzić czy w naszym pokoju występuje echo, należy klasnąć w dłonie. Jeśli echo się pojawia, można umieścić kilka niewielkich poduszek w rogach pokoju i w rogach pomiędzy ścianą a sufitem. Teraz klaśnięcie będzie brzmiało inaczej!
Klikaj na dłonie i poduszkę. Posłuchaj jaka jest różnica.

Dochodzimy tutaj do najbardziej złożonego zagadnienia związanego z poprawnym pozycjonowaniem kolumn, a nosi ono nazwę „fale stojące”. Fale stojące to fale dźwiękowe, których stałe rozprzestrzenianie się w przestrzeni jest wielokrotnością połowy odległości między ścianami. Fale stojące powiększają ilość basu, czyniąc go jednocześnie mniej precyzyjnym, gdyż wydłużają wygaszanie transjentów. Najlepszym rozwiązaniem eliminującym ten efekt jest budowa pokoju z optymalnym stosunkiem pomiędzy szerokością, długością i wysokością.

Stosunek ten zawsze zależy i zmienia się wraz z rozmiarami pokoju, a większość z nas i tak nie ma możliwości wybrania sobie jego proporcji. Co zatem można zrobić? Nie będziemy się zajmować możliwością wyposażenia pokoju w specjalne absorbery, dostosowane do konkretnych częstotliwości pojedynczych fal stojących. Fale stojące uwidaczniają się szczególnie silnie, gdy kolumna, bądź słuchacz znajduje się blisko jednej ze ścian, pomiędzy którymi taka fala się pojawia. Można potraktować to jako dodatkowy powód, dla którego warto dobrze ustawić kolumny w pokoju.


Zasada pozycjonowania nr 7



Jeśli jest to po prostu niemożliwe, zalecamy, by w rogach pokoju stały różnego rodzaju meble, pułapki basowe, walce tłumiąc-rozpraszające, itp. Takie wypełnienie rogu pokoju powinno być szerokie na metr i wysokie też przynajmniej na metr.
Warto spróbować!


Zasada pozycjonowania nr 8



Zalecamy również wytłumienie fal stojących za pomocą umieszczenia kilku obiektów w różnych miejscach w pokoju.
Przyjrzyj się różnym ustawieniom!

W przypadku stereofonicznej reprodukcji dźwięku i symetrycznego ustawienia głośników, nie będzie problemów z tłumieniem fal stojących pomiędzy prawą, a lewą ścianą. Wynika to z faktu, że w nagranej muzyce niskie częstotliwości generalnie mieszają się ze sobą. Gdy spojrzysz na ścianę przednią i tylną, na sufit i na podłogę, zobaczysz, że kolumny stoją w jednej linii.

W przypadku problemów z takim ustawieniem, można rozważyć dodanie subwoofera, który nie powinien znajdować się w jednej linii z kolumnami. W najgorszej możliwej sytuacji (ściany z gipsu, lub paneli gipsowych, sufit i podłoga z betonu), w celu osiągnięcia jak najlepszych rezultatów, najlepiej umieścić go wyżej, w połowie drogi pomiędzy podłogą, a sufitem. Ustawienie w prawym, lub lewym rogu, ale nie równolegle do ściany również może wytłumić fale stojące. W takim ustawieniu można mieć kłopoty z uzyskaniem symetrycznej sceny dźwiękowej, lecz jeśli nam się uda tych kłopotów uniknąć, będziemy cieszyć się z pełni wyrównanym basem.

Na koniec musimy się zastanowić, jak ustalić właściwą odległość pomiędzy głośnikami. We wczesnych latach stereofonii, sprzęt ustawiało się zgodnie z zasadą trójkąta równobocznego, tzn. odległość pomiędzy kolumnami, a słuchaczem była taka sama. W dzisiejszych czasach możemy stanowczo uznać takie podejście za przestarzałe. Kiedyś, zwłaszcza w Ameryce, stare nagrania stereofoniczne dokonywane były za pomocą dwóch mikrofonów umieszczonych w odległości kilkunastu metrów. Jeśli kolumny stały za daleko od siebie, w środku tworzyła się akustyczna dziura. We współczesnych nagraniach rzadko spotyka się ten problem. Odległość pomiędzy mikrofonami zawiera się w przedziale pomiędzy 0 a 1 m, albo też każdy pojedynczy instrument ma swój własny mikrofon. To, w którym miejscu słyszymy dany instrument, zależy od decyzji realizatora w studiu. Badania wykonane przez Audio Physica dowodzą, że kąt 75° pomiędzy słuchaczem, a kolumnami nie ma żadnych negatywnych efektów, a takie ustawienie systemu muzycznego jest poprawne.


Zasada pozycjonowania nr 9



W praktyce oznacza to, że odległość pomiędzy kolumnami może być 1,2 razy większa od odległości pomiędzy kolumnami a słuchaczem.

W rezultacie scena dźwiękowa się powiększa, a każdy pojedynczy instrument jest lepiej odseparowany od innych w sensie przestrzennym. Ciekawostka: płacimy 20% więcej za telewizor z ekranem większym o 17%, a scenę dźwiękową o 20% większą otrzymujemy całkowicie za darmo, w wyniku efektywnego ustawienia kolumn.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Instrukcja ustawienia kolumn krok po kroku

Po takiej dawce teorii czas na praktyczny przykład.

Krok 1



Kolumny ustawione są w odległości 1,3 m od ściany pokoju odsłuchowego, ponieważ nasz przykładowy słuchacz chce mieć dobry bas.
Przesuń kolumnę w odpowiednie miejsce…


Krok 2



Najlepszą równowagę dźwiękową można osiągnąć odsuwając kolumny pół metra do ścian bocznych.
Znajdź właściwą odległość pomiędzy ścianą, a kolumną…


Krok 3



Nasz przykładowy słuchacz jest prawdziwym perfekcjonistą. Po wyznaczeniu właściwego punktu odbić akustycznych za pomocą lustra, umieścił na ścianie dyfuzory (regały z książkami, lub inne obiekty tłumiące), aby uniknąć przeszkadzających odbić.


Krok 4



W naszym przykładzie kolumny są oddalone o 2,4 m od siebie, a optymalna odległość pomiędzy kolumną a głową słuchacza to 2 m. Celem jest zminimalizowanie wpływu pomieszczenia na dźwięk i osiągnięcie szerokiej sceny dźwiękowej.

Są to podstawowe reguły tworzenia doskonałych warunków odsłuchowych. Nawet Twoi przyjaciele i rodzina mogą dzielić z Tobą przyjemność akustyczną, czując się tak, jakby siedzieli w dwudziestym rzędzie sali koncertowej, zamiast w dziesiątym (takie miejsca są preferowane przez dyrektorów opery i krytyków muzycznych).

Po ustawieniu kolumn we właściwym miejscu, powinno się precyzyjnie ustalić ich pozycję. Zmiana kąta dogięcia kolumn będzie miała wpływ na równowagę wysokich częstotliwości (ze względu na charakterystykę kierunkową) i przestrzenne promieniowanie basu (ze względu na nieunikniony wpływ odbić na krawędziach obudowy). Ogólnie mówiąc — im bardziej kolumny kierują się w stronę uszu słuchacza, tym bardziej podkreślone są wysokie tony. W przypadku kolumn bardzo dobrych, ten wpływ jest jednak niewielki.

Kolumny Audio Physika są tak zaprojektowane, że wpływ odbić na rogach kolumn jest mniejszy, gdy słuchacz siedzący w pozycji odsłuchowej widzi tylko małą część wewnętrznych ścianek obudów kolumn.


Krok 5



Jeśli słuchamy muzyki z innymi osobami, zaleca się takie przesunięcie kolumn, aby ich osie przecinały się przed miejscem odsłuchu.


Krok 6



Jeśli chcemy osiągnąć tzw. „sweet spot”, osie powinny przecinać się za miejscem odsłuchowym. Im dalej za fotelem będą się przecinać osie, tym szersza będzie scena dźwiękowa. Przesunięcie tej osi zbyt daleko zaowocuje jednak całkowita utratą źródeł pozornych. W tym przypadku należy pójść na kompromis — jak to w życiu.


Krok 7



Gdy ustawienie będzie już poprawne, można się będzie skoncentrować na symetrycznym rozmieszczeniu kolumn w stosunku do miejsca odsłuchowego, co pozwoli osiągnąć odpowiednie rozmiary sceny dźwiękowej i właściwą lokalizację źródeł pozornych. W tym miejscu należy trochę poeksperymentować. Zalecamy odsłuch płyty z dobrą informacją przestrzenną (np. „Aida” z Marią Callas, albo Nancy Sinatra w „Boots”, ścieżka nr 15) i przesuwanie kolumn w tył i w przód, aż dźwięk będzie sprawiał wrażenie umieszczonego w centrum.


Krok 8



Po wycentrowaniu obrazu dźwiękowego można ostrożnie przekręcać kolumny wokół własnej osi, aż do momentu osiągnięcia najlepszego ogniskowania.
Czy widzisz różnicę?


 Na tym kończą się instrukcje przedstawiające zagadnienie krok po kroku. Teraz można się już zrelaksować i cieszyć się idealną sceną dźwiękową i fantastycznym brzmieniem. Będziesz zachwycony tym, jak wiele słychać muzyki, a jak mało pokoju.
Powrót